Formatief evolueren?

Formatief evalueren of toch evolueren? Welk woord dekt de lading het beste?
Evalueren of evolueren?

Een spelfout is zo gemaakt… In plaats van het gebruikelijke Formatief Evalueren, stond er opeens evolueren boven mijn artikeltje. In dit geval leverde het een aantal interessante vragen op. Want wat is het nou eigenlijk: formatief toetsen, formatief evalueren, of kunnen we vanaf nu toch beter overstappen op formatief evolueren?

Ik geef regelmatig trainingen en workshops formatief evalueren in het voortgezet onderwijs. Vaak denken docenten dat ik dan een soort tovermethode kom brengen waardoor ze minder of zelfs helemaal niet meer hoeven te toetsen. Meestal worden deze leraren min of meer gedwongen over te stappen op formatief evalueren door hun directies, die zeggen dat ze vanaf nu nog maar de helft van het aantal toetsen mogen geven. Deze docenten hebben het vaak over formatief toetsen. Ze verwachten eigenlijk een vorm van diagnostisch toetsen te leren, liefst digitaal, waardoor ze met minder werk toch dezelfde resultaten kunnen bereiken. Aangezien de docenten die ik train ook niet gek zijn wordt het formatief toetsen met behoorlijk wat scepsis bekeken als de zoveelste hype die wel weer over zal waaien en dat is eigenlijk jammer, want formatief evalueren heeft veel te bieden..

Om te beginnen moet elke leerling goed weten wat de leerdoelen en succescriteria zijn. Dit gaat verder dan een lijstje achterin de lesmethode laten lezen, of leerdoelen op de website zetten. Hier heeft de leraar een prachtige rol, want hij of zij kan bijvoorbeeld in een onderwijsleergesprek met leerlingen gaan bespreken wat ze in een bepaalde periode gaan leren en daar dan vragen over stellen.

Ten tweede is het nodig de leerlingen feedback te geven. Dit gaat veel verder dan “goed bezig!”. Je kunt feedback geven op verschillende onderdelen van het leerproces, zoals de uitvoering van de taak, de werkhouding of modus, de aanpak of het samenwerkingsproces. Je helpt je leerlingen het beste door op groei gerichte feedback te geven. Dus in plaats van te zeggen: “Wat een mooie oplossing, jij hebt duidelijk inzicht in wiskunde!” kun je beter zeggen: “Wat een mooie oplossing, hoe heb je dat zo uitgedokterd?”

Hoe zou jij formatief evalueren willen noemen? Voor mij valt formatief toetsen in ieder geval af, omdat het niet gaat om een nieuwe vorm van toetsen. Bij evalueren denk ik zelf ook nog steeds aan beoordelen, terwijl de werkwijze die ik hierboven beschreven heb dat ook niet echt is. Toch maar overstappen op formatief evolueren?