Vijf tips voor betere afstemming tijdens een online mentorgesprek

Afstemming is bij een online mentorgesprek van groot belang

De coronacrisis maakt het lastig voor mentoren om hun leerlingen op school te spreken. Toch is het juist nu van groot belang om je leerlingen te blijven coachen. Maar hoe doe je dat op een effectieve manier via Zoom of Teams? In dit blog gaat het over afstemming, ook wel rapport genoemd. Zonder afstemming op de leerling heeft je goedbedoelde mentorgesprek weinig effect, omdat de inhoud van wat je wilde bespreken bijna volledig verloren gaat. Communicatie is namelijk voor het grootste deel non-verbaal. Online lijkt het een grotere uitdaging om op elkaar af te stemmen. Maar het kan wel. Benieuwd naar hoe ik dat doe? Lees gauw verder…

Tip 1: Ik stem eerst af op de omgeving van de leerling

Ik kijk eerst eens rustig hoe de leerling erbij zit en stel daar een paar vragen over. De verleiding is groot direct over cijfers te gaan praten. Toch kun je veel meer bereiken als je eerst eens kijkt in wat voor omgeving de leerling zit en hoe hij/zij er in die omgeving bij zit. Ik begin het gesprek dus vaak met opmerkingen over wat mij het eerste opvalt aan de omgeving. Zit een leerling in het schemerdonker, dan stel ik daar dus een vraag over. Kijkt een leerling mij gapend aan, dan vraag ik of hij/zij net wakker is. In dit eerste gedeelte check ik ook altijd de geluidskwaliteit van de verbinding. Als een leerling onzichtbaar is doordat bijvoorbeeld de camera uit staat of de kamer zo donker is dat het wel een gangsterfilmpje lijkt, vraag ik hem/haar of hij wat duidelijker in beeld wil komen. Soms vertel ik ook heel kort wat over mijn eigen omgeving, of ik laat mijn deskbike zien.

Tip 2: Vervolgens stem ik af op wat de leerling aan het doen is

Zodra ik een beetje om mij heen heb gekeken en geïnformeerd heb hoe de leerling erbij zit, vraag ik vaak: ‘Wat was je aan het doen?’ of ‘Waar ben je vandaag/deze week allemaal druk mee?’ Ook hier gaat het mij niet zozeer om de details van wat mijn leerling aan het doen is, maar vooral om de non-verbale informatie die ik zo binnen krijg. Ik luister daarom heel goed naar de stem van mijn mentorleerling. Praat hij enthousiast? Of klinkt het depri? Wat voor woorden gebruikt hij? Ook kijk ik hoe hij er fysiek bij zit. Is zijn houding levendig? Of zit hij met hangende schouders? Of zijn de schouders juist opgetrokken? Ook kijk ik naar zijn oogopslag. Gaan de ogen alle kanten uit, of zijn ze juist letterlijk terneergeslagen. Al deze non-verbale signalen geven mij waardevolle informatie zodat ik beter kan afstemmen. Verder zorgt het voor een inhoudelijk aanknopingspunt voor de rest van mijn gesprek. Maar dat behandel ik in een andere blog.

Tip 3: Ik probeer af te stemmen op de fysieke houding van de leerling

Online fysiek afstemmen lijkt een grotere uitdaging dan het is. Het scherm biedt als voordeel dat je een heel duidelijk kader hebt. Daardoor kun je goed zien in welke houding de leerling zit en ook kleine gebaren vallen duidelijk op. Je kunt dus heel subtiel jouw fysiek matchen met dat van de leerlingen. Dit doe je door bijvoorbeeld dichterbij je scherm te gaan zitten als de leerling dat ook doet, of juist meer afstand nemen als de leerling dat doet. Daarnaast kun je bepaalde gebaren overnemen, zoals aan je kin zitten of aan je haar plukken. Ook werkt het heel goed dezelfde kijkrichting van de leerling aan te nemen. Kijkt deze bijvoorbeeld voor het scherm langs, dan kan ik dat op subtiele wijze ook doen. Het codewoord is wel subtiel. Ik ga de leerling  niet volledig spiegelen, laat staan na-apen. Ik probeer alleen lichamelijk af te stemmen door met mijn fysiek mee te bewegen met de leerling.

Tip 4: Ik stem af op de toon van de stem van de leerling

Door goed te luisteren naar de toon van de stem van mijn mentorleerling, kan ik ook hier weer afstemmen. Praat de leerling snel of juist heel langzaam, dan kan ik subtiel mijn spraaktempo met dat van hem laten matchen. Door dit te doen zal de leerling zich eerder begrepen voelen. Stel dat een leerling heel depri klinkt (hij praat langzaam met een donkere stem) en ik ga heel enthousiast terugpraten (ik praat snel, met een vrij hoge stem), dan raak ik hem kwijt en voelt hij zich niet begrepen. De kans is groot dat hij dan afhaakt. Uit beleefdheid zal hij misschien nog wel instemmen met bepaalde tips of adviezen die ik geef, maar de kans dat hij er zijn gedrag door laat beïnvloeden is niet zo groot. Hiermee bedoel ik trouwens niet dat ik het hele gesprek op een depri toon moet blijven praten. Vanaf het moment dat ik namelijk aansluiting heb, kan ik subtiel gaan leiden en wat sneller en enthousiaster gaan praten. De kans dat de leerling dit dan overneemt is veel groter.

Tip 5: Ik stem af op de woorden en uitdrukkingen die ik mijn leerling hoor gebruiken

Stel een leerling heeft het voortdurend over ‘strijden’ – ‘strijden om een voldoende voor wiskunde te halen’, ‘strijden om over te gaan’, ‘strijden om de deadline voor het PWS te halen’ – dan weet ik dat dit een woord is dat aansluit bij hoe hij het schoolleven ervaart. Ik kan dan veel meer met hem bereiken als ik zo’n woord of uitdrukking overneem of er een vraag over stel. Ook hier moet ik het weer subtiel doen. Ik neem geen uitdrukkingen over die totaal niet bij mij of bij mijn leeftijdscategorie passen. Het gaat er dus niet om dat ik vloeiend jongerentaal ga spreken of dat ik mijn leerling in alles nabauw, maar dat ik ook hier weer probeer aan te sluiten op wat ik hoor.

Conclusie: Ik moet vooral blijven oefenen

Online afstemmen op je mentorleerling is best leuk om te doen, althans dat vind ik. Ik probeer er ook steeds beter in te worden door het vaak te oefenen. Als dit nieuw voor je is, kun je het beste beginnen met je op één afstemmingstip tegelijk te richten in plaats van alle vijf. Als je die ene dan een paar keer hebt uitgeprobeerd, kun je er eentje bij pakken.

Verder blijft het belangrijk dat ik me realiseer dat deze afstemming dienstbaar is aan het contact met de leerling. Ik doe dit alles om hem beter te kunnen coachen. Op die manier voorkom ik ook dat het een trucje wordt. Ten slotte is het belangrijk om van volgen naar leiden te gaan. Aanvankelijk neem ik de boze toon van mijn leerling misschien wel over, maar later probeer ik hem tot rust te brengen door zelf ook rustiger te gaan praten. Op deze manier haal ik hem uit zijn boze staat, wat in de meeste gevallen ook weer dienstbaar is aan zijn schoolsucces.

Hoe stem jij online af met je mentorleerling? Welke tips die ik hierboven geef pas jij al toe? Of doe je iets heel anders om af te stemmen? Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen met online mentorgesprekken. Hou mijn site in de gaten, want er komt binnenkort een webinar over het online coachen van leerlingen. In mijn volgende blog ga ik het hebben over hoe je je leerling kunt helpen doelen te stellen en deze vervolgens ook te realiseren.